توپ (مقدمه دکتر صدیق بر آثار دیگران)

«توپ» آدلی بدیعی نثر اثری، «غلامحسین ساعدی» نین نشر ائتدیگی بیرینجی رومان ساییلیر. رومانین اساس مایاسی ائلسئوه‌ن بویلاری آراسیندان قوجا بیگلی، حاجی خوجالی، آلارلی، موغانلی، آیواتلی و ساروانلی. . . بویلاری‌نین یاشاییش شیوه‌لری اونلارین بیر ـ بیرلری ایله ایلگیلری و اجنبی قارشیسیندا، آزادلیق و وطن مدافیعه‌سی ایچون بیرلیک‌لرینی بدیعی بویلارایله وصف ائتمکدیر.

اثر، اللی بؤیوک کیچیک بدیعی پارچادان اولوشور. گئرچک‌چی (Realism ) یازیچی‌لیق آنا یوللارینا صادق قالان یازیچی، بو پارچالاردا بیر چوخ یئرده خیال یئلکن‌لرینی‌ده قالدیریر، انسانلارین ایچ دونیالاریندا سئیره چیخیر، روحی قارما ـ قاریشیقلاری تصویر ائدیر. او، حتی گؤستریرکی ائللرین حقلی مبارزه‌لرینه خیانت ائدن منفی تیپلرده، روحی خسته‌لیک‌لره دوچار اولان آلچاق مقصدلر دالینجا گزن قورخاق گئرچک تیپلردیرلر و انسانلارین یاشادیقلاری هر یئرده تاپیلا بیلرلر و لاکین اونلار، هئچ بیر زامان، اساسی سؤزو دانیشمیرلار، بوتون اولایلار و حادثه‌لرده، ایناملی، صداقتلی و دوزگون یاشاییش و مبارزه یولو سئچن انسانلار، سون سؤزو دیله گتیریرلر. نئجه‌کی همین روماندا اجنبی دوشمنی قورخویا و تلاطمه سالان، مبارز و قورخماز، باش روحانی « مشکینلی ملا امام وئردی »، دین، ملت و وطن یولوندا اؤز جانیندان کئچمگه حاضیر اولور و صداقتلی ائللریمیزی دالینجا چکیر. اونون فریادی بوتون ائللریمیزه اورک وئریر، دوشمانی قاوماق ایچون قاباغا سوق وئریر، بئله‌کی ائللر، دوشمانین اونلارین علیهینه قوردوغو توپون آغزینا، خیانتکارلاری باغلاییرلار و دوشمانی وطندن قاووب ائشیگه سالیرلار.

غلامحسین ساعدی کیچیک حکایه، رومان، تاماشا، لال اویونو، چئویری، سئناریو و اوشاق ادبیاتی بؤلوملرینده، یئنی و چاغداش دونیا شاه اثرلری ایله سسلشه‌بیلن، بدیعی نثر اثرلری یاراتمیشدیر. اؤلکه‌میزین چاغداش نثر مئیدانلارینی قیرخینجی و اللینجی ایللرده تسخیر ائدن ساعدی یازیچی‌لیق یئتنه‌ک‌لرینی اؤز آنا دیلینده سیناماغا امکان تاپماماغیندان راحات سیزلیقینی، هر زامان دیله گتیره‌ردی. بیز بوگون سئوینیریک‌کی اونون بدیعی اثرلرینی آنا دیلیمیزه قازاندیرماغا غئیرت و همت گؤ سترن‌وار: خانیم نیگار خیاوی، هم سؤزلو و شیفاهی ادبی دونیامیزا صاحیب اولان و همده یازیلی ادبیات ساحه‌سینده سؤز طبعینی اوغورلو سیناقلاردان کئچیردن، ادیب و شاعیره بیر خانیم. او، بوندان قاباق نیسگیللی یازیچیمیزین « به‌یل عزالیلاری » قیسا حکایه‌سی‌نین تورکجه چئویریسینی گئنیش اوخوجو کوتله‌سینه تقدیم ائتمیشدیر. اونون چئویریسی، تورکجه‌میزین چوخ آخارلی بیر شیوه‌سینده یازیلمیشدیر. آشاغیداکی جمله‌لری همین چئویری‌دن سئچمیشم:

. . . آتلار قیچلارینی آرالی قویوب، باشلارینی گؤله ساللامیشدیلار. آغیزلاری آچیلی قالمیشدی. حولقوملاریندان آل قیرمیزی قان دؤلمالاری قایناییب کؤپوک لنیردی و اَلجه اَلجه گؤلون ایچینه تؤکولوب،  جانلانیردیلار. سانکی بیر خئیلک بؤیوک و کیچیک قورباغالار داریسقال و قارانلیق بیر گیلیفدن جان قورتاریب، لیغیرسا و چامورلو گؤله چاتمیشلارکیمی.[2]

گنج لیگیمیزین چاغداش نثریمیزه رغبت گؤسترمه‌سی، ان اؤنملی طلب و احتیاجیمیزدیر. سؤز یوخ‌کی خانیم خیاوی‌نین آخیجی لهجه‌لی ترجمه‌لری و مودروکجه‌سینه سئچدیگی نثر شیوه‌سی، بو احتیاجین اؤده‌نمه‌سینه یاردیم ائده‌جکدیر. من «توپ» رومانین دیلیمیزه قازاندیریلماسینی، سئوینجله ساوادلیلاریمیزا تبریک عرض ائدیرم.



[1] ساعدی، غلامحسین. توپ، ترجمه: چئویرن: نگار خیاوی، تبریز، 1382.

[2]  به‌یل عزالیلاری، ص 273.

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید