Mənzumə-Ay Qalası

 

 

 


Quzu otlur göy yamacda,

Qaranquş oxur ağacda,

Qız, çörəyi yapır sacda,

                Yar qayıdır otay yaldan,

                Ayrılırı qız məlaldan.

 

Göy pərisi bulud sağır,

Yağış yağır ağır-ağır,

Mənimdə elimi çağır,

                Duraq səlamlı səmaya,

                Namaz de ulduza aya.

 

Dağ dərədə çay buruldu,

Hər yanda suyu duruldu,

El gəldi evlər quruldu,

                Bircə mənim elim qaldı,

                Gəlmədi günüm qaraldı.

 

Guruldayır coşğun sellər,

Qıjıldırı iti yellər,

Gedin deyin köçün ellər,

                Qış gəldi qəmlər ucaldı,

                Dağlar ağaclar qocaldı?

 

Günəş saçır, hava sazdır,

Çeşmə başı quşdur qazdır,

Yaman günün ömrü azdır,

                Yamanlıq bir matah satmaz,

                Yaxşılığı kimsə atmaz.

 

Oynayırı düzdə ceyran,

Qavzanırı yalda davşan,

Dayanmayır nazlı mehman.

                Görünməmiş tez savuşur,

                Hicrində könlüm qavuşur.

 

Adaxlı qız xoş avazlı,

Qaş muğanlı göz şirazlı,

Xumar-xumar, nazlı-nazlı,

                Uğrayır bulağa sarı,

                Yal təpədə durub yarı.

 

Yaz günəşi qar əritdi,

Qocalığın ağac silkdi,

Bayram gəldi, boz ay bitdi,

                Sənin bayramın nə kasdı,

                Baxtımın aynası tasdı.

 

Günəş səhər mülk alanda,

Lalələr təndir salanda,

Bombardumanda, talanda,

                Qul adilə aldı düşmən,

                Hıcqırtıya saldı düşmən.

 

Məl′un qarı havarladı,

Lap qapıda dadarladı,

Bərk belini donqarladı,

                İki gözünü bərəltdi,

                Bu hala məni o gətdi.

 

Bayram vaxtı Muğan yurdu,

Muğan yurdu, canan yurdu,

Sən ki yoxsan fəğan yurdu,

                Düşmən bizi dərdə saldı,

                Şadlığımızı o aldı.

 

Könül dözmür ayrılığa,

Fələk neçin edir cəfa?

Haçan bitər bu macəra,

                Könlümü hicran dağ etdi,

                Var-yoxumu qəm dağıtdı.

 

Boz ay bitdi şaxta aşdı,

Kol dibindən davşan qaşdı,

Köç zamanı yaxınlaşdı,

                Ay qalası bax otaya,

                Səlam ver elə obaya.

 

Ay qalası daşlı daşlı

Günəş saçır saşlı saşlı

İki gözüm qalıb yaşlı

                Ellər yarıma yar olsun,

                Yarın yolu hamar olsun!

 

Ay qalası! ellərivə,

Tez savulan yellərivə.

Daş aşıran sellərivə,

                Söylə mənim əhvalımı,

                Deynə bu qəmli halımı.

 

Günəş saçağın atıbdı,

Ellər hamısı çatıbdi,

Yar eli harda yatıbdı,

                Ay qalası! yar halın ver,

                Bax otaya əhvalın ver.

 

Çayların çeşmən axanda,

Günəş dağlardan baxanda.

Xış-alatları taxanda,

                El savular qatar-qatar,

                Yar, yarını burda tapar.

 

Ay qalası zulum qaldı,

Neçün cəfakar ucaldı?

Yarımı kim qıraq saldı?

                Gözüm hələ yolundadır,

                Sağındadır, solundadır.

 

Ay qalası! səfa bəslər,

İnsanları vəfa bəslər,

Fələk neçün cəfa bəslər?

                Qarqınmışa vəfa öyrət,

                Vəfa, vəfa, vəfa öyrət!

 

Bulud boz ayda calanar,

Su, göy buz üstə qalanar,

Dalğaları çalxalanar,

                Dəlik açar süzər alta,

                Xırda buzu düzər alta.

 

Yurd göstərən duran zaman,

Alaçığı quran zaman,

Dirək yerə vuran zaman,

                Bir quş olub mən uçaydım,

                Tez sənə sarı qaçaydım.

 

El yükü köçdə qalanar,

Dəvədə tay yırğalanar,

Qızın səhəngi calanar,

                Oğlan avcun açar içər,

                Könlünün qəmini biçər.

 

Uzaldanda göy qurşağı,

Qar basanda baxça-bağı,

Çən dutanda təpə dağı,

                Bax dutğun qaraltılara,

                Deyirlər ellər orada.

 

Ay Qalası dağ tərəsi,

Cəngəl kəndinin dərəsi,

Ay nə yamandır bərəsi,

                Yol tap gedim Cəngələ mən,

                Nəbini tapım o kənddən.

 

Yaz günləri nizam-nizam,

Ellər sənə yollar səlam,

Əllərində də dolu cam,

                Yalların döşün sulanar,

                Dövrəvi çaylar dolanar.

 

Ay qalası! yazda bitdi,

Gəlmədi yar, guya itdi,

Deyirlər bir dibli getdi,

                Birdə da gəlməz buraya,

                Belənçil mehnət saraya.

 

Ay Qalası! söylə yara,

Gözəl kəhlik batdı qara,

Sağalsaydı hər bir yara,

                Dil yarası heç sağalmaz,

                Bir an belə rahat qalmaz.

 

Şaxdı göydəki qunudlar,

Göyərdi coşdu buludlar,

Sel-sulara düşdü qurdlar,

                Şaqqıldasın qoy sellərin,

                Çiynivə düşsün tellərin.

 

Səndə bitər gül yasəmən,

Bağışlaram can sənə mən,

Can nədi? Hər bir zad sən-sən,

                Ay Qalası, səfa yurdu,

                Səfa yurdu, Xuda yurdu.

 

Qız beçəni kişliyəndə,

Nəhranı gün dişliyəndə,

Dəyirmanı işliyəndə,

                Bax otaya səlam göndər,

                Nisgil dolu pəyam göndər.

 

Ay Qalası! çeşmən axsın,

Divarların hayla şaxsın,

Gözəllərin sənə baxsın,

                Sənə hamı heyran olsun,

                Səndən keçən ceyran olsun.

 

Ay Qalası! çıx səmaya,

Dərdlərimi söylə aya,

Könlümə ol möhkəm paya,

                Dərd-qəmlər yoxsa yıxdı,

                Qara günlər onu sıxdı.

 

Ay Qalası! can parası,

Gözümün ağı qarası,

Kor Oğlunun gəhvarası,

                Düşmə qıraq öz canından,

                Şanlı Azərbaycanından.

 

Novcədəhə ya Nahrana,

Tazakəndə, Gorana,

Naha, Əndizə, həryana,

                Sən licimli gözətçi ol,

                Onlara ver bir açıq yol.

 

Ay Qalası! azad olsun,

Qəddi boyu şimşad olsun,

Butay kəndlər abad olsun,

                Burda da məktəb açılsın,

                Kitablara gün saçılsın.

 

Ay Qalası! ver nəfəsin,

Səsləndir ellər cərsin,

At denə, dünya hovsin,

                İnsan gərək pak yaşaya,

                Devlər yetirməz haraya.

 

Ay Qalası! nar bitirsin,

Dörd biryanı bar gətirsin,

Qış dağılsın, yaz yetirsin,

                Rahat burda qoy yuxlayım,

                Qaravulum sən ol dayim.

 

Ay Qalası! sərin olsun,

Çeşmələri dərin olsun,

Səfa aşiqlərin olsun,

                Eşq oduna ürək yansın,

                Hər bir könül dərdi qansın.

 

Ay Qalası! göylər şahı,

Âşiqlərin qibləgahi,

Ellərimizin külahı,

                Sən yaşa dünya boyunca,

                Könlümə od vur doyunca.

 

Çatdı başa ruzigarım,

Al bu ürək yadıgarım,

Olsa mənim ixtiyarım,

                Göylərin başın əyərəm,

                Səcdəvə sallam gedərəm.

 

Sağlığınan qal, xoş yaşa,

Baş apar ulduza aya,

Getməli oldum qırağa,

                Görənməsəm atma məni,

                Mən ki unudmaram səni.